Aufguss, löyly, banja of pirts? Alle opgietbegrippen uitgelegd

Wie de agenda's van sauna's in Nederland en België doorbladert, komt een klein woordenboek aan termen tegen: opgieting, Aufguss, löyly, saunaritueel, banja, pirts, infusion. Vaak gaat het om hetzelfde basisritueel met een eigen accent. Dit is je spiekbriefje.

Opgieting

De Nederlandse standaardterm: de saunameester giet water (vaak met etherische olie) op de hete kachelstenen en verdeelt de vrijkomende stoom met een handdoek of waaier door de ruimte. De gevoelstemperatuur stijgt flink en de geuren komen vrij. Een sessie duurt meestal 8 tot 20 minuten. Alles over het basisritueel lees je in wat is een opgieting.

Aufguss

Het Duitse woord voor hetzelfde ritueel, en internationaal dé vakterm. "Aufguss" wordt in de Lage Landen vooral gebruikt voor de sportievere en theatrale kant: de show-Aufguss, met muziek, choreografie, verhaallijn en spectaculaire handdoektechnieken. Daarin wordt zelfs gestreden om titels, van het NK Aufguss tot het wereldkampioenschap Aufguss-WM.

Löyly

Fins, en eigenlijk onvertaalbaar: löyly is de stoom die opstijgt als water de kachelstenen raakt, en tegelijk de hele sfeer die daarbij hoort. In Finland giet je zelf bescheiden op in een rustige sauna. Nederlandse en Belgische sauna's gebruiken "löyly" of "löyly-ritueel" meestal voor een zachtere, meer meditatieve opgieting zonder show; sommige huizen hebben zelfs een aparte löyly-sauna met automatische opgietingen.

Saunaritueel en gietceremonie

Verzamelnamen die sauna's gebruiken voor begeleide sessies rond de kachel. Daar kan een klassieke opgieting onder vallen, maar ook een combinatie met scrubzout, honing, klankschalen of meditatie. Kijk in de omschrijving van de sauna wat er precies gebeurt; de term zelf zegt vooral dat er een saunameester aan het werk is.

Banja

De Russische saunatraditie: iets vochtiger en vaak iets minder heet dan de Finse sauna, met als kenmerk de venik, een bundel berkentakken waarmee de huid zacht wordt afgeslagen of gewaaierd. Een banja-ritueel in een Nederlandse of Belgische sauna combineert meestal een opgieting met die berkentakken. Stevig, geurig en verrassend ontspannend.

Pirts

De Letse en Baltische verwant van de banja. Een pirts-ritueel werkt met kruiden- en berkenbundels en een infusie die soms al uren van tevoren wordt bereid. In Vlaanderen vind je het onder meer bij Thermen Dilbeek, dat een aparte Pirts-sauna heeft voor dit Letse ritueel.

Infusion

Engels voor "aufgietsel"; sommige sauna's gebruiken het als merknaam voor hun opgietprogramma. Zo begint bij Thermen Katara in Belsele de dag met de Infusion Xperience in de Thaise Opgiettempel. Verwacht een opgieting, eventueel met een eigen twist van het huis.

Welke moet je kiezen?

Voor een eerste kennismaking is een reguliere opgieting of een löyly-sessie het fijnst: rustig, geurig en niet te lang. Wil je spektakel, zoek dan een show-Aufguss of een kampioenschap op. En wie houdt van stevig en traditioneel, probeert een banja- of pirts-ritueel. In de agenda vind je ze allemaal, en per sauna zie je welke stijl het huis voert.